Mondelinge verklaringen van majoor A. van der Wiel
AFSCHRIFT.
Aanteekeningen van Majoor DE KLERCK, toegevoegd aan Kolonel Lucardie.
(Deze aanteekeningen moeten nog op juistheid worden getoetst.)
30 Mei.
Mondelinge verklaringen van Commandant I-8 R.A.
(Majoor Van der Wiel).
--------------
| 1e Batterij | Batterijcommandant Reserve-Kapitein Bakker. | Luitenant-toegevoegd Van Heukelom; |
| 2e Batterij | Batterijcommandant Reserve-Kapitein Mr. E.A. Caspers. | Luitenant-toegevoegd Tweede-Luitenant Gude; |
| 3e Batterij | Batterijcommandant Reserve-Kapitein Zaal. | Luitenant-toegevoegd Reserve-Eerste-Luitenant H. Joolen. |
Als Afdeelingsofficier trad onder meer op Luitenant Gebhard; als Artillerie-officier-inlichter Luitenant Terpstra.
10 Mei. Opstelling: 1e en 2e Batterij vooruitgeschoven stelling, 3e Batterij normaalstelling.
Voorwagens bevonden zich te Elst.
Omstreeks 23.30 uur graad van strijdvaardigheid 3. Het confectionneeren van munitie begonnen op graad 4. Tevoren reeds gereed gemaakt munitie voor pantserafweer en voor nabij-verdediging.
De Afdeeling heeft dezen dag niet gevuurd. De Afdeelingspost op Oosthelling Grebbeberg bezet door Luitenant Gebhard; de overige waarnemingsposten der batterijen ook bezet.
Des namiddags linker (2e) Batterij onder vuur geweest; daarna niet meer.
Zaterdag 11 Mei. (pl.m. 8.00 à 9.00 uur?)
Afdeelingsvuren vóór de voorposten (Rijnoord) afgegeven, namelijk: 1e Batterij vuur 105 en 2e Batterij vuur 102 (Majoor Van der Wiel weet dit laatste niet met zekerheid).
Vuur 105 moest voor de 1e maal (te 6.45 uur) 100 meter verder worden afgegeven, daarna opnieuw te 9.44 uur aangevraagd, doch op de "voorbereide" plaats.
Vuur op vijandelijke batterij in boomgaard Westrand Wageningen Noord van den grooten kunstweg; aangevraagd door Commandant voorposten (Majoor Voogt [Voigt]); Afdeelingscommandant laat 1e batterij hierop inschieten met behulp van infanteriemeldingen. Dit lukt niet, waarop als Artillerie-officier-inlichter wordt uitgezonden Luitenant Terpstra; deze verplaatst zich naar Steenfabriek Zuid van Den Dooven, teneinde van daar uit het vuur te leiden [schieten onder waarn.h.!]. Daarna linker batterij (2e) gegevens laten overnemen en uitwerkingsvuur met beide batterijen (1e en 2e) afgegeven.
Vuur op 2 vijandelijke stukken, Zuid van den grooten kunstweg. Doel gemeld door Commandant 2e batterij. Luitenant-toegevoegd (Gude) schiet hierop in en daarna uitwerkingsvuur.
(Volgens Verslag Gude: pl.m. 15.00 uur. Daarna 2e batterij op andere doelen geschoten. Hiervan weet Afdeelingscommandant niets).
Middelste batterij van de normale stelling heeft dus op 11 Mei geen vuur afgegeven. De telefonische verbindingen met deze batterij steeds verbroken.
De batterijen hadden geen opdracht voor zelfstandige vuuropening. (2e batterij deed namelijk vele "initiatief"vuren). Zie verslag Luitenant Gude.
Afdeelingscommandant en - bij navraag aan Commandant 8 R.I. - ook deze Commandant, hadden niet den indruk, dat de voorposten reeds gevallen waren.
Artillerie-officier-inlichter Luitenant Terpstra zwom teneinde zich aan gevangenneming te onttrekken, de Rijn over bij Opheusden en over Elst teruggemeld bij Commandant I-8 R.A.
Hieruit zou volgen, dat op dat moment de Duitschers reeds ter plaatse door de voorposten waren.
Afdeelingscommandant ontvangt mededeeling 2e batterij (Luitenant Gude) ziet vijandelijke artillerie op Haarweg en geeft toestemming daar op te vuren.
Opmerking van Afdeelingscommandant: dit vuur is afgegeven uit de normale stelling, dus op 12 Mei en niet op 11 Mei uit de vooruitgeschoven stelling; Luitenant Gude zelf, geeft op: 11 Mei.
20.30 uur. Afdeelingscommandant ontvangt bevel: de vooruitgeschoven Batterijen (1e en 2e) terug te trekken. 2e batterij, een vuurmond door "ontijdige" [springer] defect en in de stelling achtergelaten.
Zondag 12 Mei. Opstelling: 1e batterij reservestelling, 2e en 3e batterij normaalstelling. In den ochtend alle verbindingen van de batterijen met Afdeelingscommandant verbroken.
2e batterij heeft onder meer gevuurd op 2 vijandelijke stukken omgeving Kruiponder (Hoe laat heeft dit plaats gevonden? Commandant II-8 R.I. meldt deze beschieting niet.).
Stormvuur (122) nabij Zijdvang door geheele Afdeeling. Tijd? (onbekend).
Ook door geheele Afdeeling voorbereidingsvuur 161. (Westrand Wageningen nabij Hof van Gelder).
Bericht I van Divisieartilleriecommandant: zal voor aanvoer van 2 nieuwe vuurmonden zorg dragen.
Bericht II van idem: I-16 R.A. betrekt met 2 batterijen de reservestelling (zie schets groen). Vuurbereidingsstaten en alle andere gegevens aan I-16 R.A. door 1e en 2e batterij overgegeven. De Commandanten I-8 en Afdeelingscommandant van I-16 R.A., Kapitein Van Katwijk, hebben geen contact met elkaar gehad.
Commandant 8 R.I. en Commandant I-8 R.I.: beiden waren nog steeds in het onzekere van het beloop eigen voorste lijn; Commandant I-8 R.I. verwachtte in het geheel geen gevaar uit de richting Kruiponder!
Commandant linker batterij (2e) Kapitein Caspers was niet voor zijn taak berekend. Zijn Luitenant-toegevoegd, Luitenant Gude, voerde alle vuren uit; de andere Batterijcommandanten leiden het vuur veel zelf.
Vuur 164 (een vuur in de hoofdweerstandsstrook) werd door niet verstaan, 2 x afgegeven; beide keeren door alle batterijen.
13 Mei. De Afdeelingscommandant + Commandant Afdeeling 16 R.A. (Kapitein Van Katwijk) bij Divisieartilleriecommandant ontboden: tegenaanval Zuidoostelijke richting; moest door artillerievuur worden ondersteund. I-8 R.A. daartoe voorbereid. Vuur 654 (op den Laarschen Berg).
Opmerking. De indruk wordt verkregen, dat deze bespreking met de beide Afdeelingscommandanten zeer onvolledig is geweest. Van een "Vuurplan" is in het geheel geen sprake geweest. Het zoogenaamde vuur 654 moest om 4.30 uur worden afgegeven. Hoe af te geven? Wat daarna? Vuurde de Afdeeling van 16 R.A. ook op hetzelfde doel?
Het vuur is door I-8 R.A. inderdaad om 4.30 uur afgegeven.
Na 6.00 uur werd vuur 654 opnieuw aangevraagd.
Pl.m. 12.00 uur vele infanteristen trekken door Commandopost Commandant I-8 R.A. terug en ook meldingen ontvangen over andere terugtrekkende onderdeelen.
Overste Hennink weet niets omtrent toestand Zuid van den kunstweg; Noord van den kunstweg de stoplijn nog in onze handen.
De Commandopost Afdeelingscommandant was intusschen naar achteren verplaatst, vt. 167-441, doch eerst na toestemming van Divisieartilleriecommandant.
Afdeelingscommandant vraagt wederom aan Divisieartilleriecommandant om raad wat te doen? Eveneens aan Chef Staf IVe Divisie (Kapitein le Fèvre de Montigny). Deze laatste meldt: in ieder geval "Westrand Rhenen" (?Oostrand?-spoorlijn) behouden.
Afdeelingscommandant zendt patrouilles uit, om eigen voorste lijn vast te stellen. Noord Viaduct niets gezien, noch eigen troepen, noch vijand.
Dit gegeven gemeld aan Divisieartilleriecommandant.
Divisieartilleriecommandant gelast aan de Afdeeling:
Teruggaan met de Afdeeling naar het terreingedeelte ter hoogte van de thans opgestelde 1e batterij.
Middelste batterij (3e batterij) moet frontverandering Zuid maken en na die frontverandering vuur afgeven richting Viaduct. Is dit vuur afgegeven? Deze frontverandering is waarschijnlijk door Majoor Van der Wiel zelf gelast.
Linker batterij (2e) per ordonnans bericht van stellingverandering; ordonnans heeft de linker batterij blijkbaar niet bereikt en de batterij is derhalve ter plaatse gebleven.
Afdeelingscommandant per auto naar Divisieartilleriecommandant; rest commandogroep-Afdeelingsstaf naar nieuwe commandopost in vt. 166-442. (of was dit commandopost Afdeelingscommandant 16 R.A.?)
De Afdeelingscommandant heeft verzuimd den batterijcommandanten mede te deelen, dat de commandopost werd verlaten (Afdeelingscommandant had eenig personeel (soldaten) moeten achterlaten in oude commandopost tot de stellingverandering was geschied, althans aangevangen.).
Resultaat van de achterwaartsche stellingverandering:
Rechter batterij (1e) is in veiligheid gebracht.
Middelste batterij (3e) achtergebleven; 4 onbruikbaar gemaakt.
Linker batterij (2e) van de 3 vuurmonden nog 2 onbruikbaar gemaakt.
Afdeelingscommandant heeft geen order gegeven voor het voorgoed onbruikbaar maken van vuurmonden!
Opmerking. De 2 - door Divisieartilleriecommandant toegezegde - vuurmonden ter aanvulling (zie 12 Mei) zijn niet aangekomen.
In den namiddag: met 1 batterij van 16 R.A. (kapitein Bakker) + 1 batterij van I-8 R.A. nog in stelling gestaan in vt. 161-445.
Na pl.m. 18.00 uur order gekregen terug te marcheeren naar Wijk bij Duurstede.
|
