Schrijven inzake verwoest archief van de afdeling Geschiedbeschrijving
Op 3 maart 1945 bombardeerde de Britse Royal Air Force (RAF) de Haagse wijk Bezuidenhout en het Korte Voorhout. Het eigenlijke doel was een Duitse opslagplaats van V2-raketten in het Haagse Bos. Door de harde wind en verkeerde coördinaten kwamen de bommen bijna anderhalve kilometer verderop terecht op de dichtbevolkte wijk, met rampzalige gevolgen. Meer dan 500 mensen kwamen om het leven. Ruim 250 mensen raakten zwaargewond. Ook de materiële schade was enorm: 3.300 huizen, bijna 300 bedrijven, 5 kerken en 10 openbare gebouwen werden verwoest. Zo ook de archieven die hier bewaard werden van bijvoorbeeld het informatiebureau van het Rode Kruis en die van de Afdeling Geschiedbeschrijving van het Commissariaat voor de belangen van de Nederlandse Weermacht. Over dit laatste archief volgen enkele documenten die hierop betrekking hebben.
===================================
Kort verslag van het op 14 Juli 1945 ingesteld onderzoek naar bescheiden en archiefstukken, destijds opgeborgen op het thans door brand vernielde gebouw Korte Voorhout 16.
Met Hoofd Sectie XI en den teekenaar SCHALKEN ter plaatse een onderzoek ingesteld. De muren van het gebouw waren op bovengenoemden dag omgetrokken, het puin van de omgetrokken muren lag nog – onopgeruimd – op het terrein. Tusschen het puin in lag een geopende brandkast zonder inhoud. In verband met den toestand waarin het terrein, waarop het gebouw had gestaan, op 14 Juli werd aangetroffen, viel ter plaatse niet veel te zien dan wel te reconstrueeren.
Ingevolge opdracht van Hoofd Sectie XI inlichtingen ingewonnen bij Dhr. BARENDSE (van XIIe Afdeeling D.v.O.; destijds huishoudelijke dienst van het gebouw) of hem bekend was, dat materieel, bescheiden enz. van de in het gebouw gehuisveste Afdeeling G. van het Commissariaat voor de belangen van de Weermacht was gered en zoo ja, waarheen dit was overgebracht. Dhr. BARENDSE deelde mede, dat hij onmiddellijk na het uitbreken van den brand – en daarna nog eenige malen met de politie – ter plaatse was geweest, doch dat niets gered en ook niets was overgebracht. Volgens hem was zulks niet te verwonderen, omdat de conciërge van de H.K.S. (welk gebouw tegelijk met Korte Voorhout 16 is afgebrand) v.d.SPEK niets, zelfs geen kleeding heeft kunnen redden.
Vervolgens nog ter plaatse inlichtingen ingewonnen bij den voorman der werklieden bezig met den opruimingsarbeid. Volgens hem werd het werk uitgevoerd door de firma Gebroeders van ECK, Jan de Baanstraat 23 (bij Hobbemastraat) Tel. 333964 's-GRAVENHAGE.
Deze firma had echter uitsluitend de opdracht de muren om te trekken en geen bemoeiing met het opruimen of verwijderen van het puin van de omgetrokken muren. Wel had genoemde firma, op verzoek van en voor rekening van het Nederlandsche Roode Kruis in het belendend gebouw, waarin destijds een afdeeling van het Nederlandsche Roode Kruis was gehuisvest een brandkast te voorschijn gehaald nadat het Nederlandsche Roode Kruis aanwijzingen had gegeven omtrent de plaats, waar deze brandkast zich onder het puin moest bevinden.
Tenslotte heb ik nog inlichtingen ingewonnen bij een opzichter van Gemeentewerken 's-GRAVENHAGE (genaamd SPANJAARDSBERG) belast met het toezicht op het werk. Deze deelde mede dat de werkzaamheden zich thans uitsluitend beperkten tot het omtrekken van de muren. Het bestek van het opruimen van het puin moest nog worden gemaakt. Over pl.m. 14 dagen (derhalve pl.m. 30 Juli) zou vermoedelijk een aanvang worden gemaakt met het opruimen van het puin en het vlak maken van het terrein. Inlichtingen hierover zouden wel te verkrijgen zijn bij Dhr. van SANTEN Gemeentelijk Bouw- en Woningtoezicht Emmastraat 43.
Handgeschreven aantekeningen:
Op 17-7 bespreking gehouden met Dhr. van Santen en dezen ter zake ingelicht. Hem gevraagd of hij tijdig wilde waarschuwen wanneer tot het opruimen van het puin en het egaliseeren van het terrein werd overgegaan, teneinde alsdan door personeel van Sectie XI een onderzoek naar de kasten en eventueel nog aanwezige bescheiden te doen instellen.
Dhr. van Santen zou Hoofd Sectie XI tijdig omtrent bedoeld tijdstip inlichten. Hij deelde tevens mede, en zulks in afwijking van hetgeen Dhr. Spanjaardsberg had verteld, dat het nog 3 à 4 weken zou duren alvorens met de opruimingswerkzaamheden zou worden doorgegaan. Tevens Dhr. van Santen een schriftelijke bevestiging toegezegd.
==========================================================================
Afschrift.
CHEF VAN DEN GENERALEN STAF
No. 261.
ONDERWERP:
Gebouw Korte Voorhout 16.
's-GRAVENHAGE, 18 Juli 1945.
Ter bevestiging van het onderhoud, dat de aan mij toegevoegde Majoor der Artillerie M.H.C. HERMAN op 17 dezer met U heeft gevoerd, deel ik U het volgende mede.
In het gebouw Korte Voorhout 16, dat bij het bombardement in Maart 1945 door brand werd vernield, was ondergebracht de Afdeeling Geschiedbeschrijving van het Commissariaat voor de belangen van de Nederlandsche Weermacht.
Van de, voor de geschiedbeschrijving belangrijke archieven en bescheiden, welke waren geborgen in brandkasten en stalen kasten dan wel in de kelders, werd niets gered.
De mogelijkheid is evenwel niet uitgesloten, dat sommige zware kasten nog onder het puin liggen of in de kelders van het gebouw zijn gestort.
In verband met het vorenstaande zal ik het op prijs stellen tijdig door U te worden ingelicht, wanneer tot het opruimen van het puin op – en het egaliseeren van – meergenoemd terrein wordt overgegaan, teneinde alsdan door mijn onderhebbend personeel een onderzoek naar de kasten en nog eventueel aanwezige bescheiden te doen instellen.
Te Uwer inlichting teeken ik aan, dat het Hoofdbureau van den Generalen Staf is gevestigd Plein 4, alhier en telefonisch is aangesloten onder het nummer 183490 (onder andere de toestellen 238 en 218).
DE WAARNEMEND CHEF VAN DEN GENERALEN STAF
DE GENERAAL MAJOOR,
op last
DE LUITENANT KOLONEL VAN DEN GENERALEN STAF,
(get.) D.A. van Hilten.
AAN:
den Heer A. van SANTEN
Bouw- en Woningtoezicht
Emmastraat 43
's-GRAVENHAGE.
==========================================================================
SPOED
Krijgsgeschiedkundig Instituut
253
Openen brandkasten.
4 April 1946
Julianakazerne, Clingendael
Tijdens het bombardement op 3 Maart 1945 is het gebouw Korte Voorhout 16, waarin was ondergebracht de Afdeeling geschiedschrijving van het Commissariaat voor de belangen van de voormalige Nederlandsche Weermacht, door brand vernield.
Bij het opruimen en egaliseeren van het terrein is een tweetal brandkasten, waarin destijds bescheiden van genoemde afdeeling, vermoedelijk onder meer stukken inzake het toekennen van onderscheidingen, waren geborgen, in gesloten toestand onder het puin aangetroffen. Zij zijn door de zorg van den Heer van Santen (Bouw-en woningtoezicht, Emmastraat 43 te 's Gravenhage) geborgen en opgeslagen in het voormalige politiebureau Louise Henriëttestraat.
Na daaromtrent gehouden overleg met den Luitenant-Kolonel der Genie E.W.C.A. Geuze, en zoomede tot bevestiging van het telefonisch onderhoud, dat de mij toegevoegde Majoor M.H.C. Herman op 3 April jongstleden heeft gevoerd met den 1e Luitenant H.J. Schootland, roep ik Uwe medewerking in voor het doen openen van deze brandkasten.
Ik teeken hierbij aan, dat de Commissie voor het toekennen van onderscheidingen, welke de vorige week haar werkzaamheden heeft aangevangen, alsnog de beschikking noodig heeft over verschillende gegevens. Het is niet uitgesloten, dat deze stukken zich in een der hiergenoemde kasten bevinden.
In verband met de aan de Commissie verstrekte opdracht om op zeer korten termijn bepaalde voorstellen in te dienen, is een zoo spoedig mogelijke opening van de brandkasten, om de gedachten te bepalen binnen eenige dagen, noodzakelijk.
Gaarne zal ik derhalve van U vernemen, wanneer de opening door Uw zorg zal geschieden, opdat door mij aan te wijzen personeel daarbij tegenwoordig zal kunnen zijn.
De Kolonel van den Generalen Staf
Hoofd van het Krijgsgeschiedkundig Instituut.
(get. D.A. van Hilten)
AAN
den Eerstaanwezend Ingenieur
's Gravenhage
Raamweg 5 te 's Gravenhage.
Handgeschreven aantekeningen:
Telefonisch bericht d.d. 9-4-46. Brandkasten zullen worden opengemaakt in den morgen van 10-4-46 in een fabriek aan de Fahrenheitstraat. [?] zal nog opgeven nader tijdstip en plaats.
|
|