Discussiegroep

Onderwerp: Het verhoor van Nierstrasz tijdens de Enquete 40-45

» Dit onderwerp is gesloten
(redactie)
Totaal berichten: 1.338
2.386 keer gelezen
3 reacties
Categorie: Overig Mei 1940
Nu iedereen toegang heeft (op dit forum) tot het verhoor van Nierstrasz is het leuk om daar wat over te zeggen.

Het verhoor van Nierstrasz, de man die zo belangrijk is voor de fundamenten van de krijgshistorische analyse van de slag om de Grebbeberg, is feitelijk van nul en generlei waarde. Het staat bolle van holle retoriek en politieke correctheid. Daarnaast doet de beste man uitspraken waar je echt vraagtekens bij kunt stellen.

De uitspraak van hem inzake de slaapplaats van Winkelman in de nacht van 9 op 10 mei 1940 verbaasde mij indertijd (toen ik het voor het eerst las) het meest. Nierstrasz zegt:

"Ik heb vernomen na de capitulatie in 1940, dat er bij verschillenden van mijn beroepscollega's de idee had postgevat, dat generaal Winkelman het niet goed gedaan had; b.v. werd het volgende naar voren gebracht: Toen de oorlog uitbrak, was generaal Winkelman in die nacht niet op zijn hoofdkwartier, maar thuis, en dan zegt men er bij, dat hij met een auto van zijn buurman naar het bureau is gebracht, en dat haalde men dan aan als voorbeeld van nalatigheid van generaal Winkelman; dat is volkomen onjuist gezien, dat is ondeskundig gezien. Het is juist goed, dat de generaal op dat ogenblik er niet was. Een opperbevelhebber heeft zijn orders reeds lang van te voren gegeven, dus de laatste tijd voordat het gaat gebeuren, werken lagere goden trapsgewijze en kan en moet hij rusten. Verder: de Duitsers hebben niet gezegd „wij komen", maar er zijn ten slotte aanwijzingen genoeg geweest te zeggen „weest op uw hoede" en van het opperbevel uit zijn zoveel aanwijzigingen gegaan, dat van het hoofdkwartier veldleger uit - dat heb ik zelf ervaren - alles is kunnen worden bevolen wat nodig was, omdat steeds was voorbereid tot en met! Ik heb tegen de heren gezegd: „Ie moet dankbaar zijn, dat we een opperbevelhebber hadden, die de moed had om op dat ogenblik te zorgen, dat hij rust nam, die hij misschien de volgende dag niet meer kon krijgen". Op dergelijke gronden heeft men de opperbevelhebber dikwijls afgekraakt."

Een bijzonder naieve bemerking van Nierstrasz. Niet alleen omdat het een paradox bevat ("alles is kunnen worden bevolen wat nodig was, omdat steeds was voorbereid tot en met!" - terwijl de luchtlandingen juist zoveel bevelen ongedaan maakten en nieuwe bevelen nodig maakten) maar ook omdat Nierstrasz voorbij gaat aan de vermaarde uitspraak van (de door hem vaak geciteerde) Clausewitz die stelt dat als de eerste kogel is geschoten de gehele planning overboord kan en improvisatie aan de orde is. En Clausewitz had volkomen gelijk! Hoe kun je het goed praten wat Winkelman deed door niet alleen thuis te gaan slapen, maar tevens het AHK zwaar onderbemand achter te laten. Welgeteld een stafofficier was op het AHK werkzaam tijdens de nacht van de Duitse inval! Daarbij was Winkelman zijn stafauto met chauffeur niet geparkeerd voor de deur van zijn huis, maar moest deze worden opgeroepen en bracht zijn buurman uitkomst. Zonder die buurman was Winkelman misschien al voor 5 uur in de morgen gevangen genomen! Een kardinale fout vind ik dat van Nierstrasz.

Ook zijn opmerking over de krachtsverhouding bij de Grebbeberg vind ik stompzinnig. Daarmee overtuig je misschien een civilist, maar geen militair met sterren op de schouders. Hij zegt "en terwijl de onderlinge krachtsverhoudingen plaatselijk in ons voordeel waren, behalve in de lucht, dan komt men tot de conclusie, dat de gevechtswaarde toch wel zeer gering was". Ja, zo lust ik er wel een paar. Retoriek die helaas door De Jong werd overgenomen in zijn standaard werk en godzijdank door Brongers is bestreden. Want niet alleen waren de krachtsverhoudingen niet in ons voordeel, maar tevens is het (op de wijze als geponeerd door Nierstrasz) natuurlijk volkomen bezijden de realiteit. Onze krachten waren verdeeld over de voorposten, kilometers daarachter de frontlinie, acht hondermeter daarachter de stoplinie en daar weer een kilometer achter de ruglinie. Iedere linie op zich moest de Duitse kracht weerstaan en die was overal waar de Duitsers aanvielen (ter plaatse) overweldigend.

Neem de doorbraak bij de stoplijn in de nacht van 12 op 13 mei. Tenminste een volledige SS compagnie stootte daar door de linie bij de straatweg, waar hoogstens twee incomplete secties van ons lagen. De aanval op de stoplijn op 13 mei was er een van tenminste twee Duitse compagnie-en tegen toen nog maximaal 250 man over de gehele linie verdeeld. Ter plaatse dus massale overmacht. Daarnaast is natuurlijk helder dat de Duitse ondersteuning overmachtig was, hun luchtmacht paraat en hun middelen veel beter. Simpele aantallen retoriek is iets waaraan iemand van het kaliber Nierstrasz zich niet mag wagen en hij deed het wel.

Voorts is het hele verhoor een aaneenschakeling van rehabilitatie van velen (commandant Veldleger, Harberts, Winkelman) en een grofstoffelijke opsommingen van vage statistieken (prestaties officieren, onderofficieren, beroeps of reserve). Het verhoor bevat geen enkel novum en geen enkele behoorlijke analyse van de gang van zaken rond de slag. Het is een erbarmelijke vertoning geweest van politiek correcte uitspraken en neiging tot absolute rehabilitatie van de hogere militairen.
» Dit bericht is geplaatst op 17 maart 2004 14:43
(redactie)
Totaal berichten: 629
Teo Middelkoop heeft in zijn boek over Winkelman al zijn verbazing uitgesproken over wat er allemaal ( min of meer per ongeluk ) GOED
ging in de nacht van 9 op 10 mei in verband met Winkelman en ons Hoofdkwartier. Denk daarbij overigens niet alleen aan Winkelman, maar b.v ook aan zijn rechterhand H van Voorst tot Voorst, die na zekere tijd per..... fiets kwam aanzetten. Nierstrasz is hier inderdaad of ongelofelijk naief of hij wilde zijn toenmalige superieuren niet afvallen. Het is me bij het bestuderen van het Stafwerk over de Grebbe trouwens al opgevallen, dat hij in zijn ( meestal niet al te scherp geformuleerde ) kritiek lagere officieren ( onbewust(?) toch wat harder aanpakt dan hoofdofficieren. Hij is b.v buitengewoon lovend tav zijn directe (voormalige ) superieur JJG Van Voorst tot Voorst.
Tav de krachtsverhoudingen aan de Grebbe: uitsluitend bij de tegenaanval op 13 mei hadden "wij " ( en dan alleen nog maar getalsmatig ) een bepaalde MEERDERheid.
Het is in dit verband misschien wel aardig ook eens te kijken ( ter vergelijking ) naar de verhoren van DA van Hilten en FAJ de Klerck.
Lijken ook me eveneens de moeite waard om op de site te zetten.
» Deze reactie is geplaatst op 17 maart 2004 16:12
(redactie)
Totaal berichten: 1.338
Hajo, het verslag van De Klerck staat er al op!

Die meerderheid tijdens de tegenaanval is natuurlijk ook een schijnmeerderheid, alhoewel ik eerlijk moet erkennen de cijfers even niet paraat te hebben. Onze incomplete bataljons trokken immers niet tegelijkertijd op, en waren gestaffeld ingezet. Daarbij hadden de Duitsers in de achterhand van die beweging naar Achterberg een fikse reserve. Maar wellicht dat inderdaad een meerderheid op papier aanwezig was. Overigens maakt dit dan duidelijk dat getalsverhoudingen weinig zeggend zijn, en technieken en ondersteuning doorslaggevend zijn. Mooi voorbeeld is de Duitse inname van het Fort Eben Emael. Slechts 70 vechtende parachutisten namen 1,500 man in de tang! Nierstrasz zelf geeft ook het voorbeeld van de compagnie Duitsers in de duinen bij Katwijk die een Nederlands bataljon verschalken.

Ja, dat Nierstrasz zijn eigen commandant zo verdedigt kan ik me nog wel indenken. Hij was zelf chef operatien en daarmee directe rechterhand van de C-Veldleger. Ik persoonlijk vind JJG minder geslaagd, maar erken wel dat de man binnen zijn capaciteiten zeer toegewijd lijkt. Zijn verhaal over Harberts raakt kant noch wal en is volgens mij opzettelijk "opgeleukt". Het is natuurlijk volkomen kolder dat Harberts alleen vanwege oververmoeidheid van zijn commando werd ontheven - in zo'n geval onthef je iemand niet van zijn commando maar vervang je hem tijdelijk door een gemachtigde, zoals dat bij twee chefs van staven gebeurde tijdens de strijd. Harberts werd wel degelijk door JJG opzij gezet vanwege de perikelen rond de bevelvoering van IILK. Je kunt best zeggen dat Nierstrasz hier bewust de waarheid verdraaide, of opvallend opzettelijk zweeg. Ook zijn bescherming van Van Loon is volkomen misplaatst. Er is een diudelijk verschil tussen naar behoren functioneren en wanprestatie. Bij Nierstrasz lijkt dit allemaal echter zwart / wit. En alles is wit bij hem.

Als we straks het verslag van Sillevis zien, wat vandaag of morgen ook op de site staat, dan zien we weer dat indekken van eigen presteren. Het tragische aan onze hogere commandanten is dat er geen een bij is die zijn eigen handelen kritisch bejegend terwijl ze stuk voor stuk hun ondergeschikten afkammen. Zeer verwerpelijk - een echte chef dekt zijn ondergeschikten. Stuk voor stuk schuiven de heren de schuldvraag van zich af - kortom niemand heeft t gedaan, behalve natuurlijk de politiek.
» Deze reactie is geplaatst op 17 maart 2004 17:09
(redactie)
Totaal berichten: 846
Het verhoor van Sillevis is nu ook beschikbaar. Het verhoor van D.A. van Hilten heb ik op de lijst gezet!
» Deze reactie is geplaatst op 18 maart 2004 07:33
» Dit onderwerp is gesloten
2554